Nǔkplɔnmɛ E È Na Zán Gbɔn Ayǐkúngban Jí É: Alixlɛ́mɛ E Nɔ Zɔ́n Bɔ È Na D’alɔ Azɔ̌wiwa Dó Ayǐ Bo Na D’alɔ Gbɛ̀ Mɛ É

Nov 12, 2025

Jǒ wɛn ɖé dó

É ɖò mɔ̌ có, bo na dó tuùn lee é nɔ w’azɔ̌ gbɔn é bǐ mlɛ́mlɛ́ bo lɛ́ bló bɔ gbɛzán tɔn na ɖi ga ɔ, é byɔ ɖɔ è ni ganjɛ nǔ e é nɔ zán lɛ é wu ganji. Wlɛnwín e sɔgbe lɛ é ɖò nǔ ɖiɖó ɖó tɛn tɔn mɛ kpo zinzan ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn kpo hwenu lɔ ɖò taji bo na dó sixu kudeji ɖɔ kɔ́ ɔ sɔgbe ganji xá ayikúngban ɔ kpo hudo zinzan tɔn lɛ kpo.

Nukɔntɔn ɔ, nǔ e è ɖó na wà jɛ nukɔn lɛ é wɛ nyí ɖɔ è ni sɔnǔ nú fí e è na bló nǔ lɛ ɖè é kpo lee è na kpé nukún dó ayikúngban ɔ wu gbɔn é kpo. É na bo nyí nú xɔgbigbázɔ́ yɔyɔ̌ lɛ alǒ nǔ lɛ jijlaɖó tɔn lɛ ɔ, xɔgbigbázɔ́ ɔ ɖó na cí tɔ̀ jí, bo na syɛn, bɔ sin na nɔ sà gbɔn finɛ ganji. Nǔ e ɖò dò lɛ é syɛnsyɛn (ɖi beton kpo asphalte kpo) nɔ byɔ ɖɔ è ni bló nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu lɛ é kpo nǔ e nɔ hɛn nǔ ɖó te é ɖé kpo, bonu kɔ́ ɔ ma wá j’ayǐ alǒ gbà ɖó jɔhɔn e nɔ gbló ada bo nɔ lɛ́ xú é wu ó. È ɖó na bló bɔ ayikúngban alǒ kɔ́ e ɖò dò lɛ é na xú, bo na lɛ́ ɖó fí e sìn na gbɔn é, bonu sìn ma wá kplé bo na zɔ́n bɔ kɔ́ na sù alǒ ɖɔ̀ lɛ na j’ayǐ ó. Enyi è nɔ klɔ́ nǔ e è hɛn gblé lɛ é kpo nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu lɛ é kpo ɖò kɔ́mɛ cobo nɔ sɔ́ ɖó fí ɔ, é sixu ɖè nǔ e nɔ zɔ́n bɔ gbehan lɛ nɔ xú ɖò nukɔnmɛ bo nɔ lɛ́ gbà ɖò fí ɖé é kpò.

Wegɔ ɔ, è na cyan kɔ́ ɔ ganji bo lɛ́ sɔ́ ɖó tɛn tɔn mɛ ganji ɔ, é wɛ nyí nǔ taji e na zɔ́n bɔ è na bló bɔ é na nyɔ́ ɖɛkpɛ bo lɛ́ w’azɔ̌ ganji é. Nǔ e è nɔ zán lɛ é vovo wɛ ɖó nǔ vovo e è byɔ ɖò zunkan ɔ sín ga, hlɔnhlɔn, kpo nǔ e è nɔ zán lɛ é kpo linu é: Ayihuntɛn lɛ ɖó na zán zunkan e ɖó ga tɛntin-, ee syɛn tawun é ɖé, bɔ è na sɔ́ nǔ e nɔ hɛn nǔ lidǒ é ɖé dó bló na, bo na dó kpé nukún dó hudo wezunkantɔ́ lɛ kpo jǐ yiyi kpo tɔn lɛ wu; fí e è nɔ bló ayikúngban ɖó é kpo fí e è nɔ gbɔjɛ ɖè lɛ é kpo sixu zán gbehan e ɖiga bo bɔkun é dó bló bɔ é na cí nǔ jɔwamɔ tɔn ɖɔhun; fí e vǐ lɛ nɔ w’azɔ̌ ɖè lɛ é ɖó na sɔ́ gbehan e nɔ ɖí xwi xá xɔ e mɛ è nɔ nɔ é bo nɔ lɛ́ hɛn nǔ gblé dó ayikúngban ɔ wu, bo ma ka nɔ lɛ́ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ǎ é ɖó nukɔn. Hwenu e a ɖò nǔ sɔ́ wɛ é ɔ, hɛn zunkan sín kàn lɛ ɖó jlɛ̌ jí, bo nɔ xò ye kplé alǒ nɔ jla nǔ e è tɛ́ lɛ é ɖó, lobo nɔ sɔ́ nǔ bunɔ ɖé dó sú ye na bonu fí e ɖò ye tɛntin lɛ é ni ma ɖò wěxo ó, alǒ vogbingbɔn e ɖò ga yetɔn mɛ é ɖě ma ɖò ye jí ó, bonu ye ma wá klɛ́n afɔ alǒ kɔ́ ma kplé ó.

Atɔngɔ́ ɔ, nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ lɛ zinzan kpo agban e è nɔ hɛn lɛ é kpo sixu zɔ́n bɔ zunkan ɔ na nɔ gbɛ̀ nú táan gegě tawun. Mi ma sɔ́ nǔ kpɛví kpɛví lɛ alǒ mɔ̌to lɛ ɖó fí ɖé lɛ nú táan gegě ó, ɖò taji ɔ, ɖò fí e è ma ɖó fɛ́n ɖaxó ɖé ǎ lɛ é, bo na dó bló bɔ fɛ́n e ɖò dò é ma na hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ǎ, bɔ è ma na lɛ́ bló bɔ zunkan sín kàn lɛ na cí fɛ́ɖɛ́fɛ́ɖɛ́ ó. Ðò fí e è nɔ zán nǔ gègě ɖè lɛ é, ɖi fí e è nɔ sɔ́ nǔ ɖó é, fí e è nɔ bɛ́ wezunkantɛn ɔ ɖè é, alǒ nǔ e è nɔ zán ɖò ayihuntɛn lɛ é lɛlɛ̌ dó é ɔ, è nɔ lilɛ nǔ lɛ hweɖelɛnu alǒ è nɔ sɔ́ nǔ e nɔ cyɔn alɔ mɛ jí bɔ è nɔ sɛ̀ tɛn lɛ é gɔ́ na, bɔ enɛ sixu má hlɔnhlɔn ɔ bo lɛ́ ɖè nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu jɛ nukɔn lɛ é kpò.

Nɛnɛgɔ ɔ, è ɖó na bló bɔ wlɛnwín nǔsisɔ tɔn kpo nǔ lɛ jijlaɖó tɔn kpo na sɔgbe xá ninɔmɛ xá ɔ mɛ tɔn lɛ. Nǔ e è nɔ wà hwɛhwɛ é wɛ nyí ɖɔ è ni nɔ xò nǔ xúxú alǒ è ni nɔ fún jɔhɔn e ma ɖó hlɔnhlɔn sɔmɔ̌ ǎ é dó ɖè kɔ́ e ɖò jǐ é kpo nǔ e ɖò jǐ lɛ é kpo síìn. È ɖó na sɔ́ nǔsúnnú e ma nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ǎ é ɖé kpodó sin zozo kpó dó súnsún nǔ e nɔ tɛ́ lɛ é tlolo; ma zán acide syɛnsyɛn, alkali, alǒ azɔwanú e hwɛ́n lɛ é dó xò nǔ na gbeɖé ó, ɖó enɛ sixu hɛn nǔ e è sɔ́ dó xò nǔ dó é kpo nǔ e è nɔ tɛ́ dó nǔ wu é kpo gblé. Ðò jǐ hwenu alǒ ɖò fí e jɔhɔn nɔ ja ɖè lɛ é ɔ, kpɔ́n fí e sin nɔ sà gbɔn é bo na dó bló bɔ sin ma na kplé bo na zɔ́n bɔ è na sè wǎn nyanya alǒ nǔ e ɖò dò é na kpò ó. Nú fí e ama lɛ sukpɔ́ ɖè lɛ é ɔ, è nɔ ɖɔ ɖɔ è ni bló bɔ hwenu e è nɔ slá wǔ na é ni hwe d’eji, bonu kɔ́ ma wá byɔ kɔ́ ɔ mɛ ó.

Atɔ́ɔ́ngɔ́ ɔ, wlɛnwín e è na zán dó ɖí xwi xá ninɔmɛ e mɛ nǔ lɛ syɛn ɖè lɛ é ɖò taji. Ðò fí e hwesivɔ nɔ syɛn ɖè lɛ é ɔ, è ni nɔ klɔ́ nǔ lɛ hwɛhwɛ bo na dó hɛn zunkan sín kan lɛ sín sinmɛ ɖó te, lobo na lɛ́ bló bɔ jɔhɔn e ɖò jǐ tɔn é na hwe d’eji. Ðò fí e jɔhɔn nɔ ja ɖè lɛ é ɔ, nyì alɔ nú nǔ kpɛví kpɛví e nɔ kun mɔ̌to gbɔn gbehan lɛ jí ɖò laglasi gudo é; ɖè sìn kpo kɔ́ kpo e kplé lɛ é síìn tlolo hwenu e laglasi ɔ xú gudo é, bonu nǔ e jí è sɔ́ kɔ́ dó é ma wá xú ó. Enyi nǔ e nɔ na zozo lɛ é jɛ nǔ jí ɖò manywɛ mɛ (ɖi azɔnunu alǒ myɔ e è nɔ dó kɔ́ mɛ é) ɔ, hɛn fí e nǔ ɔ jɛ é fá tlolo bo ɖyɔ zunkan e gblé é bonu nǔ ɖevo lɛ ma wá gblé ó.

Gudo mɛ ɔ, nǔ lɛ kpinkpɔn hwɛhwɛ kpo nǔ lɛ jijlaɖó ɖò xá lɛ mɛ kpo wɛ nyí wlɛnwín e è nɔ zán hwɛhwɛ bo nɔ hɛn nǔ lɛ bǐ ɖó ganji é. È byɔ ɖɔ è ni nɔ gbéjé lee zunkan sín kàn lɛ jlɔ́ gbɔn é, lee ye syɛn sɔ́ é kpo lee nǔ e ɖò dò yetɔn lɛ é ɖè gbɔn é kpo kpɔ́n ganji ɖò akpáxwé ɛnɛ lɛ bǐ mɛ. Enyi è mɔ ɖɔ gbehan sín kàn lɛ cí tɔ̀ ɖɔhun ɔ, è ɖó na xò ye dó gudo. È ɖó na ɖyɔ gbehan e è ɖè sín mɛ tawun alǒ gblé lɛ é lee è ɖɔ gbɔn ɖò bǐbɛ̌mɛ é. Hwenu e a ɖò nǔ cá wɛ é ɔ, hɛn dó ayi mɛ ɖɔ nǔ e è nɔ tɛ́ dó nǔ ɔ wu é ɖò jlɛ̌ jí, bɔ è sú tó lɛ.

Ðò klewun mɛ ɔ, wlɛnwín e è nɔ zán dó bló kɔ́zún é nɔ cyɔn alɔ akpáxwé ɖé lɛ jí: nǔsisɔ, nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ lɛ ɖiɖó, agban e è nɔ hɛn lɛ é jijlaɖó, nǔsisɔ kpo nǔ lɛ jijlaɖó kpo, lee è na kpé nukún dó ayikúngban e syɛn tawun lɛ é wu gbɔn é kpo nǔ lɛ jijlaɖó hwɛhwɛ kpo. Enyi è kplɔ́n nǔ dó wlɛnwín enɛ lɛ wu bo nɔ lɛ́ zán ye ɔ, é sixu zɔ́n bɔ zunkan ɔ na nyɔ́ ɖɛkpɛ bo lɛ́ nɔ ayijayǐ mɛ kɛɖɛ ǎ, loɔ, é na lɛ́ zɔ́n bɔ é na nɔ gbɛ̀ nú táan gegě, bo na lɛ́ na azɔ̌ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu é ɖé lɛ bɔ ye na nɔ ayǐ nú táan gegě nú fí vovo lɛ.

Sɔ́ nǔkanbyɔ lɛ sɛ́dó